Hoe jongeren onderzoeken of het geloof bij hen past

door

Michel Koekkoek

onderzoeken van geloof

In mijn vorige blog deelde ik vier vormen van binding onder jongvolwassenen en het geloof. In deze blog kijken we naar hoe jongeren het geloof verkennen om te bepalen of het wat voor hen is. Dit alles naar aanleiding van het promotieonderzoek van Anne-Marije de Bruin-Wassinkmaat. Zij onderzocht de religieuze identiteitsontwikkeling van reformatorisch opgevoede jongvolwassenen.

Help: jongeren stellen moeilijke vragen!

Op een gegeven moment gaan jongeren onderzoeken of het christelijk geloof bij hen past. Ze exploreren erop los. Hoewel dat eigenlijk een goed teken is (het is een noodzakelijke voorwaarde voor een gezonde identiteitsontwikkeling) is het ook best spannend! Want blijven jongeren dan wel geloven? Of komen ze dan tot de conclusie dat het niets meer voor hen is? Een spannende fase voor ouders. Maar ook voor jeugdleiders. Je wilt natuurlijk niets liever dat jongeren kiezen voor het geloof!

Drie vormen van exploratie

Jongeren onderzoeken op drie verschillende manieren of het geloof bij hen past:

  1. Vragen
  2. Verkennen
  3. Rebelleren

Het is niet zo dat je altijd alle drie deze vormen doorloopt. Dat verschilt per jongeren. Ook de intensiteit ervan verschilt. Zo kan de ene persoon heel veel en heel lang vragen stellen. Er lijkt geen einde aan de komen. Terwijl de ander aan een paar vragen genoeg heeft.

Drie type vragen die jongeren stellen

Als het om vragen gaat zijn er drie soorten vragen:

  1. Vragen over de reformatorische interpretatie van het geloof
    Het gaat daarbij vooral om de vraag: waarom geloven we op de manier waarop we geloven? Jongeren willen begrijpen waarom iets zo is.
  2. Vragen over de eigen binding van jongeren
    Jongeren willen ontdekken waarom ze bepaalde dingen doen. Wat gebeurt er als ik sterf? Het gaat om dingen waar ze zelf nog niet zeker over zijn.
  3. Vragen over christelijk geloof in algemeen en de waarheid ervan
    Waar gaat het geloof over? Wat zegt de Bijbel over thema’s als homoseksualiteit? Hoe zit het met andere kerken? Is het christelijk geloof de waarheid? Bestaat God?

Het is belangrijk om jongeren ruimte te geven voor de vragen die ze hebben. Een antwoord als ‘we doen het omdat we het gewoon zo doen’ is niet zo handig. Ze vinden het niet fijn als er geen of een onbevredigend antwoord is. Daarom is het belangrijk om de vragen die ze hebben serieus te nemen. Het zijn vaak echte, eerlijke en oprechte vragen. Geef daarvoor ruimte en veiligheid.

Maar wat nou als ik het antwoord niet weet?

Wees daar niet bang voor. Niemand weet alle antwoorden en dat weten jongeren ook wel. Ze vinden het belangrijk dat je ze serieus neemt. Probeer te ontdekken welke vragen jongeren écht hebben. Wat is de vraag achter de vraag? En wees eerlijk als je zelf het antwoord ook niet hebt of een vraag ook moeilijk vindt. Ga samen op zoek.

Verkennen

Als jongeren het geloof verkennen, dan gaan ze bijvoorbeeld naar een andere kerk. Of ze hebben interesse voor een ander geloof. Het is niet gelijk zo dat jongeren zich daardoor ook aan die andere kerk, stroming of geloof willen verbinden. Ze gaan op verkenning uit. Ze hebben interesse.

Misschien is het wel leuk om samen met jongeren op verkenning uit te gaan? Bezoek eens een jeugddienst van een andere kerk. Of organiseer het samen met een paar andere kerken.

De rebellerende jongere

Sommige jongeren kiezen ervoor om te rebelleren. Ze doen dingen die eigenlijk niet de bedoeling zijn. En dat kan van alles zijn. Of het nu om drank, drugs, seks of iets anders gaat. Vaak zie je dat als iets verboden wordt, jongeren het stiekem gaan doen.

Waarom ze dat doen? Ze hebben geen overtuigende argumenten gehad waarom het niet goed zou zijn. En als ze dan gaan experimenteren dan blijkt het leuker dan verwacht.

Het is goed om te weten dat exploreren ook hoort bij een gezonde godsdienstige vorming. Het gaat vaak niet om het schoppen om het schoppen. Het is een oprecht onderzoeken wat ze ergens van vinden. Om zelf te ontdekken welke keuzes ze willen maken.

Het is in deze fase belangrijk om in verbinding te blijven. Het helpt niet om boos te worden. Probeer de jongere echt te begrijpen. Waarom doet hij wat hij doet? Als je in verbinding blijft, kun je hem ook vragen stellen en zo helpen in zijn zoektocht.

Daarnaast helpt het ook voor jongeren als ze leeftijdsgenoten hebben om over dit onderwerp te praten. Zo krijgen ze het gevoel dat ze niet de enige zijn met vragen of verlangens. De herkenning bij een ander helpt hen woorden te geven aan de vragen die ze hebben. Een mooie kans voor jeugdgroepen!

Wie hebben er invloed op jongeren?

De volgende personen worden het vaakst genoemd als het gaat om zowel positieve als negatieve invloed op de religieuze identiteitsontwikkeling van jongeren:

  • Mensen in de inner cirle
  • Vrienden
  • Mensen in de kerk
  • Docenten
  • Collega’s

Daarnaast heeft het volgende een positieve of negatieve invloed:

  • Levensgebeurtenissen
  • Christelijke jeugdgroepen of activiteiten
  • School
  • Literatuur en muziek

Ik zie hier een grote kans voor het jeugdwerk. Dat is dé plek waar jongeren vrienden kunnen ontmoeten. Waar ze ook andere mensen in de kerk kunnen ontmoeten. En waar je activiteiten kunt ontwikkelingen waar ze zich veilig en thuis voelen.

Wat betekent dit alles voor het jeugdwerk?

Allereerst denk ik dat we het proces van jongeren mogen waarderen. Dat ze vragen stellen, verkennen en rebelleren is gezond. Het is geen teken dat ze het geloof loslaten, maar wel een teken om extra in verbinding te blijven. Hoe blijf jij in contact? Geef veiligheid, ruimte en ga samen op onderzoek.

Daarnaast kun je het onderzoeken ook stimuleren. Breng de vragen van jongeren op gang en ga samen op verkenning uit. En als jongeren rebelleren? Dan mogen we ook leven vanuit het vertrouwen dat God met hen op weg gaat.

En laten we zelf een voorbeeld zijn. Dat betekent niet dat we alle antwoorden hebben. Laten we eerlijk zijn en oprecht. Ook als we geen antwoord hebben. En nogmaals: blijf in verbinding.

Blijf op de hoogte

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en blijf op op de hoogte van updates en blogs.